BETALJEMUR ADAMMAKNA (HALAMAN 73-88)
📜 LAMPIRAN IV: TANDA TUBUH, NAMA, DAN PAWUKON (VERSI LENGKAP)
(Disusun berdasarkan Kitab Primbon Betaljemur Adammakna Halaman 73 - 88)
👤 BAB 1: WATAK BERDASARKAN WAKTU KHUSUS
1. Watak Pasaran (No. 110)
Sifat dasar manusia berdasarkan 5 hari pasaran Jawa:
- Kliwon: Pandai bicara dan menyusun bahasa, pengayom, bisa membedakan baik dan buruk.
- Legi: Pengayom, kaya, ikhlas (lega karepe), ramah dalam perjamuan.
- Pahing: Suka memiliki segala sesuatu (mélik an), dermawan tapi ada pamrih/maksud tersembunyi.
- Pon: Suka pamer harta, angkuh (dhiri), dan pelit.
- Wage: Kaku bicaranya, penurut (kakon atèn).
2. Watak Bulan (No. 111)
Prediksi nasib berdasarkan bulan Jawa kelahiran:
- Sura: Hera heru, banyak musibah datang.
- Sapar: Sedang-sedang saja (samadya).
- Mulud (Rabingulawal): Lemah, penyakitan, sering mengalami kematian (orang dekat).
- Bakda Mulud (Rabingulakir): Selamat dalam segala pekerjaan.
- Jumadilawal: Penyakitan berganti-ganti.
- Jumadilakir: Mendapat rahmat/kasih sayang orang tua.
- Rejeb: Banyak masalah/perkara.
- Ruwah: Selamat sejahtera, tapi jika jatuh sakit akan berat (brahat).
- Pasa: Mendapat perak (harta) dan rezeki.
- Sawal: Banyak keinginan buruk.
- Dulkaidah: Disayangi saudara.
- Besar: Utama, takwa (wedi), dan selamat.
👁️ BAB 2: KATURANGGAN (TANDA TUBUH)
1. Arti Tahi Lalat (Andheng-andheng) - No. 112
Posisi tahi lalat dan maknanya bagi nasib seseorang (Daftar Lengkap 1-57):
| No | Lokasi | Nama Tanda | Makna |
|---|---|---|---|
| 1 | Kepala Kanan | Manikharda | Banyak keberuntungan, cita-cita tercapai. |
| 2 | Kepala Kiri | Jemjem | Tidak punya pendirian, sering menemui halangan. |
| 3 | Kepala Belakang | Cantuka | Sabar, pemberani, jujur, sentosa. |
| 4 | Ubun-ubun | Duyuti | Suka bohong, licik. |
| 5 | Unyeng-unyeng | Pulungjati | Pintar, teliti, hati sangat baik. |
| 6 | Dahi (Kiri/Kanan) | Werdatama | Cerdas pikirannya. |
| 7 | Tengah Dahi | Bercara | Pemberani, pintar bicara, hati baik. |
| 8 | Pelipis | Srituwuh | Banyak rezeki, usaha sering untung. |
| 9 | Kelopak Mata Atas | Gunasakti | Cerdas, mudah cari rezeki, pandai bergaul. |
| 10 | Bawah Mata | Punggung | Bodoh, pemalas, keras kepala, susah rezeki. |
| 11 | Sudut Mata | Tamengtuwuh | Pendiam, tenang, jujur bicaranya. |
| 12 | Putih Mata | Buta | Pemarah, pembohong, sombong. |
| 13 | Sudut Dalam Mata | Sripadu | Ikhlas, jujur, pintar, rendah hati. |
| 14 | Alis Kanan | Kajèn | Hati baik, suka menolong. |
| 15 | Alis Kiri | Jatmika | Dicintai banyak orang, selamat dalam jodoh. |
| 16 | Pipi (dekat mata) | Srigati | Suka bersahabat, dermawan pada tamu. |
| 17 | Tengah Pipi | Tujusih | Dicintai banyak orang, rumah sering dikunjungi. |
| 18 | Batang Hidung | Turunsih | Disayang orang, beruntung dalam pernikahan. |
| 19 | Hidung (umum) | Pulungsih | Keinginan banyak terkabul, beruntung. |
| 20 | Lekukan Bawah Hidung | Palguna | Pintar bicara, rajin, tapi rezeki susah. |
| 21 | Bibir Atas | Gunasanti | Pintar, mudah cari makan. |
| 22 | Bibir Bawah | Lumer | Hati baik, disegani orang. |
| 23 | Telinga | Srikurda | Mudah marah (panasbaran). |
| 24 | Sudut Mulut | Nylarem | Pintar bicara, tapi susah rezeki. |
| 25 | Dagu | Ciptakukila | Suka bicara, tapi sering berlebihan. |
| 26 | Leher | Sridaya | Pintar, hati lapang (mulur). |
| 27 | Tengkuk (Githok) | Punggel | Bodoh dan hati sempit (cekak). |
| 28 | Pundak Kanan | Dayakarsa | Teguh pendirian, penuh perhitungan. |
| 29 | Pundak Kiri | Dayalena | Plin-plan (tanpa kekencengan). |
| 30 | Dada | Tunggulrana | Berani menghadapi bahaya, tuntas kerja. |
| 31 | Payudara | Sriasih | Disukai orang (lawan jenis). |
| 32 | Ulu Hati | Rena | Berbudi baik, keinginan tercapai. |
| 33 | Punggung | Reksamulya | Bisa menyimpan rahasia. |
| 34 | Pusar | Manuhara | Kelakuan baik, hidup senang. |
| 35 | Pinggang | Kapita | Jujur dan keras kemauannya. |
| 36 | Tulang Belakang | Murwat | Derajat tinggi, disukai banyak orang. |
| 37 | Lengan/Sikut | Reksamuka | Sentosa, mantap dalam pekerjaan. |
| 38 | Telapak Tangan | Rajakeleng | Kuat fisik, pukulannya berbahaya. |
| 39 | Punggung Tangan | Ragam | Pandai menyimpan harta. |
| 40 | Siku | Gutama | Disayang orang, suka berbuat baik. |
| 41 | Tekukan Siku | Purusa | Sentosa tujuannya. |
| 42 | Ketiak | Tutup | Bisa menyimpan rahasia. |
| 43 | Jari Tangan | Unggul | Apa yang dikerjakan membawa keberuntungan. |
| 44 | Pergelangan Tangan | Brasta | Boros tanpa perhitungan. |
| 45 | Bokong | Basu | Melarat, susah cari makan. |
| 46 | Pangkal Paha | Bimalaku | Cekatan kerja, sentosa, beruntung. |
| 47 | Kelamin | Gatukbrama | Banyak keberuntungan. |
| 48 | Betis (Kempol) | Sitaresmi | Terang ingatannya. |
| 49 | Tulang Betis | Wregeng | Boros tanpa perhitungan. |
| 50 | Pergelangan Kaki | Pasrèn | Suka berpakaian bagus, kuat jalan jauh. |
| 51 | Kaki | Amartani | Beruntung dalam bertani. |
| 52 | Tumit | Juti | Suka bohong/menipu. |
| 53 | Telapak Kaki | Weca | Suka laku prihatin/baik, hati suci. |
| 54 | Jari Kaki | Werdiguna | Selalu melakukan kebaikan. |
| 55 | Lutut | Ancala | Tabah susah, kuat jalan jauh. |
| 56 | Lekukan Lutut | Tak Bernama | Kurang tetap hatinya. |
2. Arti Toh (Tanda Lahir Besar) - No. 113
- Di Bokong (Surung): Kuat duduk lama, tidak mudah lelah.
- Jika lebih dari satu (Basunya): Melarat, susah cari makan.
- Di belahan bokong (Lumrang): Pintar dan suka menolong.
- Di Depan Tubuh (Wisadhesti): Menyusahkan orang tua, umur orang tua sering pendek.
- Di Belakang Tubuh (Brajadhesti): Hidup susah/miskin. Kecuali jika Toh ditumbuhi rambut, itu tidak berbahaya.
📝 BAB 3: ILMU NAMA (JENENG)
1. Perhitungan Nama (No. 114)
Menghitung nasib berdasarkan penjumlahan Neptu Aksara Jawa (Hanacaraka) huruf depan dan belakang nama. Berikut daftar lengkap sisanya:
- Sisa 26 & 47 (Bumi Bungkil): Budinya buruk.
- Sisa 27 & 48 (Sri): Hatinya bodoh.
- Sisa 28 & 49 (Langkah): Kemauannya angkuh/sombong (lengus).
- Sisa 29 & 50 (Naga Bèr): Cerdas budi nalarnya.
- Sisa 30 (Jaran): Keinginannya menyulitkan.
- Sisa 31 (Banthèng): Kemauannya tinggi hati (dhiri).
- Sisa 32 (Prau): Kemauannya mengarah (punya tujuan).
- Sisa 33 (Pithing): Kerjanya mengandalkan orang lain.
- Sisa 34 (Macan): Pintar membuat siasat/arahan.
- Sisa 35 (Gunung): Pendiriannya tetap/kokoh.
- Sisa 36 (Traju): Tidak mau kalah.
- Sisa 37 (Klabang): Kemauannya galak.
- Sisa 38 (Tiba): Kerjanya cekatan.
- Sisa 39 (Iwak): Hatinya bodoh.
- Sisa 40 (Banyu): Wataknya keras.
- Sisa 41 (Panah): Galak/kasar tenaganya.
- Sisa 42 (Cakra): Terlalu banyak keinginan.
- Sisa 43 (Bayi): Pintar membuat arah/siasat.
- Sisa 44 (Ratu): Hatinya bodoh.
- Sisa 45 (Baya): Cekatan kemauannya.
- Sisa 46 (Panghulu): Galak bicaranya.
2. Panduan Memilih Nama (No. 115)
- Nama Baik: Prawira, Reja, Harja, Diharja (Boleh digabung sesama nama baik/sedang).
- Nama Sedang: Sura, Jaya, Dijaya, Yuda, Sastra, Wardaya, Kusuma, Danu, Mangun, Wira, Puspita, dll (Jangan digabung dengan nama buruk).
- Nama Kurang Baik: Darma, Sudarma, Cakra, Brata, Subrata, Surya (Efek kurang baik kecuali ahli bertapa).
- Nama Tidak Baik: Nata, Pranata, Dinata, Winata, Praja, Mangku, Sujana, Sarjana (Membawa halangan kecuali orang suci).
🔮 BAB 4: RAMALAN NEPTU (NABI & BINTANG)
Menggabungkan Ramalan Nabi (No. 116) dan Bintang/Palintangan (No. 117), lengkap dengan Hari Jaya (Keberuntungan), Hari Apes (Sial/Rawan Mati), Syarat Tolak Bala, dan Pantangan.
| Neptu | Nabi & Watak | Lintang & Watak | Hari Jaya | Hari Apes | Syarat Tolak Bala & Pantangan |
|---|---|---|---|---|---|
| 7 | Nabi Yunus: Banyak anak, banyak godaan. | Mijan: Kaya, banyak godaan, sakit kepala. | Sabtu Besar | Jumat Rejeb | Sedekah timah seberat satu tail. |
| 8 | Nabi Ayub: Suka bertengkar, makan banyak. | Arab: Suka wanita, kaya, dimusuhi, sering pindah. | Rabu Ruwah | Selasa Mulud | Sedekah kapas seberat satu tail. Jangan makan segala jenis telur. |
| 9 | Nabi Musa: Menang perang, fitnah keluarga. | Kukus: Panas bicara, disayang pejabat, rambut hitam. | Kamis Pasa | Rabu Sawal | Sedekah kain jarik satu lembar. Jangan makan daging kambing. |
| 10 | Nabi Nuh: Celaka jika dagang/tani. | Jadi: Keras hati, nasib seperti gunung, kaya ternak. | Rabu Mulud | Sabtu Sawal | Sedekah kain jarik satu lembar. Jangan makan unggas/hewan yang bisa terbang. |
| 11 | Nabi Idris: Jauh dari celaka, suka kebaikan. | Dalu: Rendah hati, dapat warisan tapi tak mulia. | Jumat Dulkaidah | Selasa Jumadilakir | Sedekah daging ikan sungai/air tawar. Jangan makan emping beras. |
| 12 | Nabi Ibrahim: Harta tidak sah jadi penyakit. | Kuda: Pemarah, keras, kaya, sering cerai (4x nikah). | Kamis Besar | Selasa Rejeb | Sedekah nasi gurih. Jangan makan otak/isi kepala hewan. |
| 13 | Nabi Adam: Kaya, anak banyak, difitnah. | Asma: Jangan pergi jauh, sakit perut, pemalu. | Ahad Sawal | Sabtu Ruwah | Sedekah keris. Jangan makan unggas/hewan yang bisa terbang. |
| 14 | Nabi Sulaiman: Kaya raya, disegani. | Sur: Tidak suka mengabdi, kerja hebat, 4x nikah. | Rabu Sapar | Sabtu Ruwah | Sedekah kain jarik warna hitam atau merah. |
| 15 | Nabi Daud: Harta sering hilang, prihatin. | Jun: Keras kerjanya, pemalu, sakit batuk darah. | Ahad Rabingulawal | Rabu Pasa | Sedekah perak seberat lima dinar sepuluh saga. |
| 16 | Nabi Isa: Disayang orang, hati berat. | Surtan: Pemarah, cemburuan, sakit perut. | Rabu Sawal | Ahad Jumadilawal | Sedekah beras merah satu fitrah, satu genggam, dan satu jumput, serta ayam merah. |
| 17 | Nabi Muhammad: Tidak punya harta, saleh. | Sada: Sabar, manis bicara, anak sering mati. | Ahad Jumadilawal | Sabtu Besar | Sedekah kain dodot putih. |
| 18 | Nabi Yusuf: Kaya raya, beruntung. | Sumbul: Kaya ilmu & harta, banyak istri. | Rabu Jumadilakir | Sabtu Dulkaidah | Sedekah kain dodot kuning. |
🗓️ BAB 5: PAWUKON (HOROSKOP WUKU 1-30) - No. 118
Rincian watak, dewa, sajian, Posisi Kala (Arah Sial) yang harus dihindari selama 7 hari wuku tersebut berjalan, serta simbol Kayu (Pohon) dan Burung (Manuk).
1. Wuku Sinta
- Dewa: Yamadipati
- Watak: Kaku hati, pelindung orang sakit. Musibah di setengah umur.
- Kala: Di Timur Laut menghadap Selatan (Aja marani kala).
- Sajian: Nasi pulen, pindang kebo 21 potong.
- Kayu: Gendhayakan
- Burung: Gagak (Wruhing wangsit/tahu isyarat gaib)
2. Wuku Landhep
- Dewa: Mahadewa
- Watak: Terang hatinya, senang melayani raja.
- Kala: Di Barat menghadap Timur.
- Sajian: Tumpeng, daging rusa (menjangan) masak kolak/gecok/bakar.
- Kayu: Gendhayakan
- Burung: Atat Kembang (Jadi piaraan orang besar)
3. Wuku Wukir
- Dewa: Mahayekti
- Watak: Prihatin, rendah hati, musibah dianiaya.
- Kala: Di Tenggara menghadap Barat Laut.
- Sajian: Nasi wuduk, ayam putih, kuluban 5 warna.
- Kayu: Nagasari
- Burung: Manyar (Tak bisa diungguli)
4. Wuku Kurantil
- Dewa: Langsur
- Watak: Pemarah, boros, suka selingkuh, celaka memanjat.
- Kala: Di Bawah menghadap ke Atas (Jangan memanjat).
- Sajian: Tumpeng, ayam blirik dipecel.
- Kayu: Ingas
- Burung: Slindhitan (Rajin, tak mau menganggur)
5. Wuku Tolu
- Dewa: Bayu
- Watak: Angkuh, tak bisa ditebak, rezeki di belakang.
- Kala: Di Barat Laut menghadap Tenggara.
- Sajian: Nasi wuduk, ayam lembaran (utuh).
- Burung: Branjangan (Membuat angin/ribut, angkuh)
6. Wuku Gumbreg
- Dewa: Cakra
- Watak: Ikhlas, tak mau diperintah.
- Kala: Di Selatan menghadap Utara.
- Sajian: Nasi dangdangan, ayam barumbun dipindang, kuluban 9 warna.
- Kayu: Waringin (Tempat berteduh)
- Burung: Ayam Alas (Disukai orang besar)
7. Wuku Warigalit
- Dewa: Asmara
- Watak: Rupawan, pencemburu, prihatin.
- Kala: Di Atas menghadap ke Bawah (Jangan memanjat/turun).
- Sajian: Nasi dangdangan, iwak rancaban digecok.
- Kayu: Sulastri (Cantik/obat)
- Burung: Kepodhang (Cemburuan)
8. Wuku Warigagung
- Dewa: Maharesi
- Watak: Ramai bicara, angkuh, suka perbuatan buruk.
- Kala: Di Utara menghadap Selatan.
- Sajian: Nasi wuduk, bebek putih dimasak gurih.
- Kayu: Cemara
- Burung: Bèthèt (Pandai cari makan)
9. Wuku Julungwangi
- Dewa: Sambo
- Watak: Pandai bicara, rela berkorban.
- Kala: Di Barat Daya menghadap Timur Laut.
- Sajian: Nasi gebuli, ayam merah.
- Kayu: Cempaka (Banyak yang suka)
- Burung: Gethilang (Pandai bicara)
10. Wuku Sungsang
- Dewa: Gana
- Watak: Boros, hati gelap, tamak.
- Kala: Di Timur menghadap Barat.
- Sajian: Nasi dangdangan, ayam & bebek dimasak sembarang.
- Kayu: Tangan
- Burung: Nori (Boros, jauh rezekinya)
11. Wuku Galungan
- Dewa: Kamajaya
- Watak: Keras budi, boros, ingin barang orang lain.
- Kala: Di Barat Laut menghadap Tenggara.
- Sajian: Nasi dangdangan, kambing/ayam hitam mulus dipindang.
- Kayu: Tangan
- Burung: Bidho (Keras budi, sayang harta)
12. Wuku Kuningan
- Dewa: Endra
- Watak: Rupawan, kikir/pelit, sombong.
- Kala: Di Barat menghadap Timur.
- Sajian: Nasi punar (kuning), lauk serba digoreng.
- Kayu: Wijayakusuma
- Burung: Rangu-rangan (Rupawan tapi pelit)
13. Wuku Langkir
- Dewa: Kala
- Watak: Panas, suka mencuri/perbuatan buruk.
- Kala: Di Tenggara menghadap Barat Laut.
- Sajian: Nasi pulen, daging kambing/ikan.
- Kayu: Cemara & Ingas
- Burung: Gemak (Panas, tak bisa mengayomi)
14. Wuku Mandhasia
- Dewa: Brama
- Watak: Pelindung orang susah, hemat, keras bicaranya.
- Kala: Di Bawah menghadap ke Atas.
- Sajian: Nasi ambeng dua, ayam merah dipindang.
- Kayu: Asem (Pelindung orang susah)
- Burung: Platukbawang (Kerja keras)
15. Wuku Julungpujud
- Dewa: Guritna
- Watak: Rupawan, baik bicaranya, sering sakit sambang.
- Kala: Di Barat Laut menghadap Tenggara.
- Sajian: Tumpeng, ayam merah, kuluban 9 warna.
- Kayu: Rembuyut
- Burung: Emprit Tondhang (Rupawan, bicara baik)
16. Wuku Pahang
- Dewa: Tantra
- Watak: Cerewet, rela berkorban, panas hati.
- Kala: Di Selatan menghadap Utara (Banyak burung kena jerat).
- Sajian: Nasi gurih, ayam putih lembaran.
- Kayu: Gendhayakan (Pelindung orang sakit)
- Burung: Cocak (Cerewet)
17. Wuku Kuruwelut
- Dewa: Wisnu
- Watak: Waspada tapi jahil, prihatin.
- Kala: Di Atas menghadap ke Bawah.
- Sajian: Kambing tujah atau topong.
- Kayu: Parijatha
- Burung: Sepahan (Budi gesit tapi jahil)
18. Wuku Marakèh
- Dewa: Surènggana
- Watak: Suka mengingat Tuhan, selamat tapi sering dianiaya.
- Kala: Di Utara menghadap Selatan.
- Sajian: Nasi gurih, lauk lembaran, jajanan pasar.
- Kayu: Trengguli (Bunga tidak dimanfaatkan)
19. Wuku Tambir
- Dewa: Siwah
- Watak: Lahiriah baik tapi pamrih, suka sombong.
- Kala: Di Barat Daya menghadap Timur Laut.
- Sajian: Nasi pulen & wuduk, bebek & ayam dipindang.
- Kayu: Upas (Tak bisa buat berteduh)
- Burung: Prenjak (Suka sombong/umuk)
20. Wuku Medhangkungan
- Dewa: Basuki
- Watak: Suka di air, bicara halus, ingkar janji.
- Kala: Di Timur menghadap Barat (baya ngurag).
- Sajian: Nasi punar, ayam wiring kuning digoreng.
- Kayu: Plasa
- Burung: Pelung (Suka di air, bicara halus)
21. Wuku Maktal
- Dewa: Sakri
- Watak: Bicara manis, hati besar, suka bertengkar.
- Kala: Di Timur Laut menghadap Barat Daya.
- Sajian: Nasi pulen & gurih, pindang bebek & ayam.
- Kayu: Nagasari
- Burung: Ayam Alas (Banyak yang suka, bicara harum)
22. Wuku Wuye
- Dewa: Kuwera
- Watak: Pencemburu, pandai dagang, hati tajam.
- Kala: Di Barat menghadap Timur.
- Sajian: Jajanan pasar lengkap, jadah (harus beli madu dulu).
- Kayu: Tal
- Burung: Gogik (Cemburuan besar)
23. Wuku Manail
- Dewa: Gatra
- Watak: Sedikit kerja enak makan, angkuh, hati tajam.
- Kala: Di Tenggara menghadap Barat Laut.
- Sajian: Nasi liwet, ayam & ikan sungai, sambal gepeng.
- Kayu: Tigaron
- Burung: Sepahan (Sedikit kerja, baik makannya)
24. Wuku Prangbakat
- Dewa: Bisma
- Watak: Keras hati, angkuh, cepat kerjanya.
- Kala: Di Bawah menghadap ke Atas.
- Sajian: Nasi dangdangan, daging sapi bumbu manis (jajah).
- Kayu: Titisan
- Burung: Urang-urangan (Gesit kerjanya)
25. Wuku Bala
- Dewa: Durga
- Watak: Ramai bicara, angkuh, suka berbuat buruk.
- Kala: Di Barat Laut menghadap Tenggara.
- Sajian: Nasi dangdangan, ayam hitam mulus dipanggang.
- Kayu: Cemara
- Burung: Ayam Alas (Disukai orang besar)
26. Wuku Wugu
- Dewa: Singajanma
- Watak: Iri hati, pelit, curigaan.
- Kala: Di Selatan menghadap Utara.
- Sajian: Nasi dangdangan, bebek putih 2 ekor lembaran.
- Kayu: Wuni
- Burung: Kepodhang (Iri hati, cemburuan)
27. Wuku Wayang
- Dewa: Sri
- Watak: Dicintai banyak orang, berwibawa, rela berkorban.
- Kala: Di Atas menghadap ke Bawah.
- Sajian: Kambing kendhit (garis putih di perut).
- Kayu: Cempaka
- Burung: Ayam Alas (Berwibawa, disukai orang)
28. Wuku Kulawu
- Dewa: Sadana
- Watak: Boros, ikhlas, berwibawa, kuat menderita.
- Kala: Di Utara menghadap Selatan.
- Sajian: Bebek & ayam dimasak bersama.
- Kayu: Tal
- Burung: Nori (Boros, ikhlas)
29. Wuku Dhukut
- Dewa: Sakri
- Watak: Tajam hati, pelit, keras, menerima takdir.
- Kala: Di Barat Daya menghadap Timur Laut.
- Sajian: Nasi dangdangan, ayam putih mulus dipanggang.
- Kayu: Pandhan
- Burung: Ayam Alas (Tajam hati, pelit)
30. Wuku Watugunung
- Dewa: Anantaboga
- Watak: Membingungkan, seperti pendeta, sering dianiaya.
- Kala: Di Timur menghadap Barat.
- Sajian: Kupat & jadah, makanan 6 rasa.
- Kayu: Wijayakusuma
- Burung: Gogik (Membingungkan, tapi seperti pendeta)
📚 CATATAN PENGGUNAAN
Dokumen ini merupakan kompilasi lengkap dari Primbon Betaljemur Adammakna yang mencakup:
- Watak berdasarkan pasaran dan bulan kelahiran
- Katuranggan (ilmu tanda tubuh) berdasarkan tahi lalat dan tanda lahir
- Ilmu nama dan perhitungan aksara Jawa
- Ramalan neptu lengkap dengan hari jaya, hari apes, syarat tolak bala, dan pantangan
- Pawukon 30 wuku lengkap dengan simbol kayu dan burung
Semua data telah digabungkan dan disesuaikan untuk kemudahan referensi dan penggunaan praktis.