BETALJEMUR ADAMMAKNA - Salinan Lengkap dari Halaman 6 - 15
📜 PRIMBON BETALJEMUR ADAMMAKNA
(Salinan Lengkap dari Halaman 6 - 15)
NO. 1: LUNGGUHÉ DINA LAN PASARAN
(Kedudukan Hari dan Pasaran)
Tabel karakteristik hari berdasarkan arah, warna, dan elemen alam.
| Hari / Pasaran | Warna (Rupané) | Arah (Panggonané) | Elemen (Kutané/Banyuné) | Kayu & Burung | Aksarané | Kang Mengkoni (Nabi/Dewa) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Senen / Akad | Kelabu / Kuning | Lor Wetan / Lor Kulon | Mas / Segara | Wringin / Tuhu | Kitab 10 | Adam, Brahim, Isa |
| Selasa | Biru | Kidul Kulon | Slaka / Biru Amis | Kunir / Bubut | 4 20 | - |
| Rebo | Dadu | Kulon | Wesi / Udan | Nagasari / Ulung | 10 | Musa |
| Kemis / Jumuah | Abang / Ireng | Kidul Wetan / Lor | Tembaga / Waja | Secang / Kutut | 30 Alip | Idris, Muhammad |
| Sabtu | Putih | Kidul | Rejasa / Leri | Widara / Wangan | 51 Kitab | Sis |
| Kliwon / Legi | Kelabu / Putih | Tengah / Wetan | Madu / Santen | Gurda / Gogik | - | Curu (Guru), Narada |
| Pahing | Abang | Kidul | Tembaga / Getih | Inggas / Engkuk | - | Brama |
| Pon / Wage | Kuning / Ireng | Kulon / Lor | Mas / Wesi | Kemuning / Podhang | - | Kamajaya, Wisnu |
NO. 2: NEPTU DINA LAN PASARAN
Nilai Angka Hari, Pasaran, Bulan, dan Tahun
| Hari (Dina) | Neptu | Pasaran | Neptu | Bulan | Neptu | Tahun | Neptu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Akad | 5 | Legi | 5 | Sura | 7 | Alip | 1 |
| Senen | 4 | Pahing | 9 | Sapar | 2 | Ehe | 5 |
| Selasa | 3 | Pon | 7 | Mulud | 3 | Jimawal | 3 |
| Rebo | 7 | Wage | 4 | Bakdamulud | 5 | Je | 7 |
| Kemis | 8 | Kliwon | 8 | Jumadilawal | 6 | Dal | 4 |
| Jumuah | 6 | Jumadilakir | 1 | Be | 2 | ||
| Sabtu | 9 | Rejeb | 2 | Wawu | 6 | ||
| Ruwah | 4 | Jimakir | 3 | ||||
| Pasa | 5 | ||||||
| Sawal | 7 | ||||||
| Dulkaidah | 1 | ||||||
| Besar | 3 |
NO. 3: DINA ALA (HARI BURUK)
Ora kena kanggo lelungan lan liya-liyané (Tidak boleh untuk bepergian dan lainnya)
- Akad Paing
- Setu Pon
- Jumuah Wage
- Selasa Kliwon
- Senen Legi
- Kemis Wage
NO. 4: DINA ALA BANGET (SANGAT BURUK)
Ora kena kanggo lelungan lan liya-liyané
- Rebo Legi
- Akad Paing
- Kemis Pon
- Selasa Wage
- Setu Kliwon
NO. 5: DINA TALIWANGKÉ
Dina sengkala ing sajrone wuku 30. Prayoga disirik (Sebaiknya dihindari)
| Wuku | Nama Taliwangké | Hari Pantangan | Lambang |
|---|---|---|---|
| Wuye, Wayang, Landep | Somaye, Anggarayang, Bodanep | Senen Kliwon, Selasa Legi, Rebo Paing | Manuk, Andaka, Iwak Mati |
| Warigalit | Warigamis | Kemis Pon | Jalma mati |
| Kuningan, Kuruwelut | Sukraingan, Tumpaklotė | Jumuah Wage, Setu Kliwon | Tuwuhan gagar, Kapas agring |
NO. 6: DINA SAMPARWANGKÉ
Apesing jalma, prayoga disirik
| Wuku | Hari Pantangan |
|---|---|
| Warigalit | Senen Kliwon |
| Bala | Senen Legi |
| Langkir | Senen Paing |
| Sinta | Senen Pon |
| Tambir | Senen Wage |
NO. 7: KUNARPANING WARSA
Ora kena kanggo mantu (Jatuh pada akhir bulan Besar)
- Alip: Setu Paing
- Ehe: Kemis Paing
- Jimawal: Senen Legi
- Je: Jumuah Legi
- Dal: Rebo Kliwon
- Be: Akad Wage
- Wawu: Kemis Pon
- Jimakir: Selasa Pon
NO. 8: SANGARING WARSA
Ora kena kanggo mantu (Jatuh tanggal 3 Sura)
- Alip: Jumuah Legi
- Ehe: Selasa Kliwon
- Jimawal: Akad Kliwon
- Je: Kemis Wage
- Dal: Senen Pon
- Be: Setu Legi
- Wawu: Rebo Paing
- Jimakir: Akad Legi
NO. 9 & 10: SASI RAHAYU & SARJU
Pemilihan Bulan
1. Sasi Rahayu (Bulan Baik):
- Bulan: Besar, Sura, Sapar, Mulud, Rabingulakir, Jumadilawal, Jumadilakir, Rejeb, Ruwah, Pasa, Sawal, Dulkaidah.
- Hari: Rebo, Kemis, Jumuah, Setu, Akad, Senen, Selasa.
2. Sasi Sarju (Bulan Sedang):
- Bulan-bulan di atas pada hari tertentu.
- Kelompok 1: Jumuah, Setu, Akad.
- Kelompok 2: Senen, Selasa, Rebo, Kemis.
NO. 11: PATI URIPING SASI
Daftar bulan baik dan buruk berdasarkan Tahun Jawa (Angka 1 = Sura, 2 = Sapar, dst.)
| Tahun | Sasi Kang Becik (Bulan Baik) | Sasi Kang Ala (Bulan Buruk) |
|---|---|---|
| Alip | 1 | 9, 11 |
| Ehe | 1, 2, 6, 7, 8, 10 | 4, 9, 11, 12 |
| Jimawal | 7, 8, 10 | 1, 2, 3, 5, 12 |
| Je | 4, 5, 6 | 1, 2, 10, 11 |
| Dal | 7, 8, 9, 12 | 3, 6, 11 |
| Be | 6, 12 | 1, 2, 7 |
| Wawu | 5, 9 | 1, 3, 4, 10, 11, 12 |
| Jimakir | 10, 12 | 1, 3, 5, 7, 8 |
NO. 12: ANGGARAKASIH
Sasi tanpa Selasa Kliwon (Bulan yang tidak memiliki hari Anggarakasih tidak boleh untuk ijab pengantin)
| Tahun | Bulan Tanpa Selasa Kliwon |
|---|---|
| Alip | Jumadilakir, Besar |
| Ehe | Rejeb |
| Jimawal | Sura, Ruwah |
| Je | Sapar, Ruwah |
| Dal | Mulud, Pasa |
| Be | Rabingulakir |
| Wawu | Rabingulakir, Dulkaidah |
| Jimakir | Jumadilawal |
NO. 13: LARANGAN SASI
Resiko jika menikahkan anak pada bulan ini
| Tahun | Bulan Larangan | Akibat / Risiko |
|---|---|---|
| Alip | Jumadilakir, Dulkaidah | Sakit terkena bisa (racun) |
| Ehe | Rabingulawal, Pasa | Sakit tulang |
| Jimawal | Mulud, Besar | Hanyut di sungai |
| Je | Sura, Sawal | Sakit barah (bengkak) |
| Dal | Ruwah | Sakit perut/pencernaan |
| Be | Sapar, Rejeb | Terkena perkara besar |
| Wawu | Jumadilawal | Sakit kepala |
| Jimakir | Sura, Dulkaidah | Sakit gila |
NO. 14: SANGARING TANGGAL
Tanggal yang sebaiknya dihindari untuk hajat penting
| Bulan | Tanggal (Jawa) | Hari Pantangan | Kejadian / Akibat |
|---|---|---|---|
| Sura | 17 | Rebo Paing | Besar gangguannya |
| Sapar | 12 | Kemis Pon | Sakit kesandung |
| Mulud | 13 | Jumuah Wage | Sakit perut |
| Bakdamulud | 15 | Saptu Kliwon | Sakit pergi-datang |
| Jumadilawal | 16 | Senen Kliwon | Sakit tulang |
| Jumadilakir | 11 | Selasa Legi | Sakit jiwa (owah) |
| Rejeb | 12 | Rebo Paing | Terkena racun |
| Ruwah | 14 | Kemis Pon | Kena racun sendiri |
| Pasa | 10/20 | Jumuah Wage | Sakit mata |
| Sawal/Dulkaidah | 11 | Saptu Kliwon | Terkena perkara |
| Besar | 13 | Selasa Legi | Kena kesusahan |
NO. 15: PETUNG SALAKI RABI (METODE 1)
Neptu Dina + Pasaran (Lanang & Wadon) digunggung (dijumlah), banjur dibagi 9, sisa berapa?
Sisa 1 (Lanang/Wadon) Ketemu Sisa...
- 1 & 1: Becik, kinasihan (Baik, saling mengasihi)
- 1 & 2: Becik (Baik)
- 1 & 3: Kuat, adoh rejekine (Kuat, tapi jauh rejekinya)
- 1 & 4: Akeh bilahine (Banyak celakanya)
- 1 & 5: Pegat (Cerai)
- 1 & 6: Adoh sandhang pangane (Jauh sandang pangannya)
- 1 & 7: Sugih satru (Banyak musuh)
- 1 & 8: Kasurang-surang (Sengsara)
- 1 & 9: Dadi pangauban (Menjadi pengayom/tempat berteduh)
Sisa 2 (Lanang/Wadon) Ketemu Sisa...
- 2 & 2: Slamet, akeh rejekine (Selamat, banyak rejekinya)
- 2 & 3: Gelis mati siji (Cepat meninggal salah satu)
- 2 & 4: Akeh godane (Banyak godaannya)
- 2 & 5: Akeh bilahine (Banyak celakanya)
- 2 & 6: Cepak rejekine (Dekat rejekinya)
- 2 & 7: Anake akeh mati (Anaknya banyak meninggal)
- 2 & 8: Cepak rejekine (Dekat rejekinya)
- 2 & 9: Akeh rejekine (Banyak rejekinya)
Sisa 3 (Lanang/Wadon) Ketemu Sisa...
- 3 & 3: Mlarat (Miskin)
- 3 & 4: Akeh bilahine (Banyak celakanya)
- 3 & 5: Gelis pegat (Cepat cerai)
- 3 & 6: Oleh nugraha (Mendapat anugerah)
- 3 & 7: Akeh bilahine (Banyak celakanya)
- 3 & 8: Gelis mati siji (Cepat meninggal salah satu)
- 3 & 9: Sugih rejeki (Kaya rejeki)
Sisa 4 (Lanang/Wadon) Ketemu Sisa...
- 4 & 4: Kerep lara (Sering sakit)
- 4 & 5: Akeh rencanane (Banyak halangannya)
- 4 & 6: Sugih rejeki (Kaya rejeki)
- 4 & 7: Mlarat (Miskin)
- 4 & 8: Akeh pangkalane (Banyak halangannya/sial)
- 4 & 9: Kalah siji (Salah satu kalah/mengalah)
Sisa 5 (Lanang/Wadon) Ketemu Sisa...
- 5 & 5: Tulus begjane (Beruntung terus menerus)
- 5 & 6: Gedhe bilahine (Besar celakanya)
- 5 & 7: Tulus sandhang pangane (Lancar sandang pangannya)
- 5 & 8: Akeh sambekalane (Banyak rintangannya)
- 5 & 9: Cepak sandhang pangane (Dekat sandang pangannya)
Sisa 6 (Lanang/Wadon) Ketemu Sisa...
- 6 & 6: Gedhe bilahine (Besar celakanya)
- 6 & 7: Rukun
- 6 & 8: Sugih satru (Banyak musuh)
- 6 & 9: Kasurang-surang (Sengsara)
Sisa 7 (Lanang/Wadon) Ketemu Sisa...
- 7 & 7: Ingukum maring rabine (Dihukum oleh pasangannya)
- 7 & 8: Nemu bilahi saka awake dhewe (Mendapat celaka dari diri sendiri)
- 7 & 9: Tulus palakramane (Langgeng pernikahannya)
Sisa 8 (Lanang/Wadon) Ketemu Sisa...
- 8 & 8: Kinasihan dening wong (Dikasihi oleh orang banyak)
- 8 & 9: Akeh bilahine (Banyak celakanya)
Sisa 9 (Lanang/Wadon) Ketemu Sisa...
- 9 & 9: Giras rejekine (Lancar/deras rejekinya)
Contoh Perhitungan: Pria: Jumuah Kliwon = 6 + 8 = 14, dibagi 9 sisa 5. Wanita: Jumuah Paing = 6 + 9 = 15, dibagi 9 sisa 6. Ketemu 5 & 6 = Gedhe bilahine (Besar celakanya).
NO. 16: PETUNG SALAKI RABI (METODE 2)
Jumlah Neptu Lanang + Wadon, dibagi 4.
- Gentho: Larang anak (susah punya anak)
- Gembili: Sugih anak (banyak anak)
- Sri: Sugih rejeki
- Punggel: Mati siji (salah satu meninggal)
NO. 17: PETUNG SALAKI RABI (METODE 3)
Kecocokan berdasarkan pertemuan Hari Lahir (Dina).
Hari AKAD (Minggu) ketemu...
- Akad: Kerep lara (Sering sakit)
- Senen: Sugih lara (Banyak sakitnya)
- Selasa: Melarat
- Rebo: Yuwana (Selamat)
- Kemis: Padu (Bertengkar)
- Jumuah: Yuwana (Selamat)
- Saptu: Melarat
Hari SENEN (Senin) ketemu...
- Senen: Ala (Buruk)
- Selasa: Yuwana (Selamat)
- Rebo: Anake wadon (Anaknya perempuan)
- Kemis: Disihi wong (Dikasihi orang)
- Jumuah: Yuwana (Selamat)
- Saptu: Berkat (Mendapat berkah)
Hari SELASA ketemu...
- Selasa: Ala (Buruk)
- Rebo: Sugih (Kaya)
- Kemis: Sugih (Kaya)
- Jumuah: Pegat (Cerai)
- Saptu: Kerep padu (Sering bertengkar)
Hari REBO (Rabu) ketemu...
- Rebo: Ala (Buruk)
- Kemis: Yuwana (Selamat)
- Jumuah: Yuwana (Selamat)
- Saptu: Becik (Baik)
Hari KEMIS (Kamis) ketemu...
- Kemis: Yuwana (Selamat)
- Jumuah: Yuwana (Selamat)
- Saptu: Pegat (Cerai)
Hari JUMUAH (Jumat) ketemu...
- Jumuah: Mlarat (Miskin)
- Saptu: Cilaka (Celaka)
Hari SAPTU (Sabtu) ketemu...
- Saptu: Ala (Buruk)
NO. 18: PETUNG AKSARA NAMA (METODE 1)
Neptu Aksara (Hanacaraka) dijumlah lalu dibagi 9
Cara hitung:
- Jumlahkan neptu aksara nama Pria, bagi 9, cari sisanya.
- Jumlahkan neptu aksara nama Wanita, bagi 9, cari sisanya.
- Lihat pertemuan sisa keduanya di bawah ini.
Neptu Aksara Jawa (Hanacaraka): (Ha=1, Na=2, Ca=3, Ra=4, Ka=5, Da=6, Ta=7, Sa=8, Wa=9, La=10, Pa=11, Dha=12, Ja=13, Ya=14, Nya=15, Ma=16, Ga=17, Ba=18, Tha=19, Nga=20)
HASIL PERTEMUAN SISA (LANANG & WADON):
Sisa 1 ketemu:
- 1 & 1: Becik (Baik/Sejahtera)
- 1 & 2: Becik
- 1 & 3: Kuat, adoh rejekine (Kuat, tapi rejeki jauh)
- 1 & 4: Akeh cilakane (Banyak celaka)
- 1 & 5: Pegat (Cerai)
- 1 & 6: Adoh rejekine (Rejeki jauh)
- 1 & 7: Becik
- 1 & 8: Sengsara, dadi mlarat (Sengsara, jadi miskin)
- 1 & 9: Dadi pangauban (Jadi pengayom/pelindung)
Sisa 2 ketemu:
- 2 & 2: Slamet (Selamat)
- 2 & 3: Tugel umure salah siji (Salah satu meninggal muda)
- 2 & 4: Akeh godane (Banyak godaan)
- 2 & 5: Pegat (Cerai)
- 2 & 6: Ala (Buruk)
- 2 & 7: Kerep pegat (Sering cerai/putus nyambung)
- 2 & 8: Kecukupan (Cukup rejeki)
- 2 & 9: Rejekine gampang (Mudah rejeki)
Sisa 3 ketemu:
- 3 & 3: Tikel (Patah/Rusak rumah tangganya)
- 3 & 4: Ora dadi (Gagal/Tidak jodoh)
- 3 & 5: Pegat (Cerai)
- 3 & 6: Yuwanana (Selamat/Lestari)
- 3 & 7: Bilahi (Mendapat celaka)
- 3 & 8: Pegat (Cerai)
- 3 & 9: Sugih anak nemu bilahi (Banyak anak tapi kena musibah)
Sisa 4 ketemu:
- 4 & 4: Kerep lara (Sering sakit)
- 4 & 5: Akeh rencanane (Banyak halangan)
- 4 & 6: Sugih (Kaya)
- 4 & 7: Mlarat (Miskin)
- 4 & 8: Akeh rintangan (Banyak rintangan)
- 4 & 9: Nemu cilaka (Mendapat celaka)
Sisa 5 ketemu:
- 5 & 5: Tulus begjane (Beruntung terus)
- 5 & 6: Cedhak rejekine (Dekat rejekinya)
- 5 & 7: Tulus begjane (Beruntung terus)
- 5 & 8: Enggal mati (Cepat meninggal)
- 5 & 9: Becik
Sisa 6 ketemu:
- 6 & 6: Ala nanging ora pegat (Buruk tapi tidak cerai)
- 6 & 7: Becik
- 6 & 8: Ala (Buruk)
- 6 & 9: Celaka
Sisa 7 ketemu:
- 7 & 7: Tulus asih (Saling mengasihi)
- 7 & 8: Nemu cilaka (Mendapat celaka)
- 7 & 9: Tulus palakramane (Langgeng pernikahannya)
Sisa 8 ketemu:
- 8 & 8: Dicintai wong akeh (Dicintai orang banyak)
- 8 & 9: Akeh cilakane (Banyak celaka)
Sisa 9 ketemu:
- 9 & 9: Gampang rejekine (Mudah rejeki)
NO. 19: PETUNG MENGGUNAKAN AKSARA NAMA (METODE 2)
Aksara Depan & Belakang dibagi 7
- Tunggak Semi: Anak banyak mati
- Pisang Punggel: Pegat
- Lumbung Gumilang: Boros
- Sanggar Waringin: Dadi pangauban (pengayom)
- Pedaringan Kebak: Sugih
- Satriya Lelaku: Becik yen dagang
- Pandhita Mukti: Ayem tentrem
NO. 20: PETUNG MENGGUNAKAN AKSARA NAMA (METODE 3)
Aksara Depan Saja dibagi 5
- Sri: Slamet lumintu rejekine
- Lungguh: Duwe pangkat
- Gedhong: Sugih
- Lara: Kangelan
- Pati: Sangsara / kepaten
CATATAN PENUTUP
Primbon Betaljemur Adammakna merupakan warisan budaya Jawa yang berisi perhitungan dan pedoman dalam menjalani kehidupan, khususnya terkait pemilihan hari baik untuk berbagai keperluan seperti pernikahan, bepergian, dan hajat penting lainnya.
Dokumen ini disusun berdasarkan kepercayaan dan tradisi turun-temurun masyarakat Jawa. Penggunaan primbon sebaiknya dilakukan dengan bijaksana dan tetap mengutamakan ikhtiar serta doa dalam setiap keputusan hidup.
Dokumen ini merupakan salinan lengkap dari halaman 6-15 Primbon Betaljemur Adammakna yang telah dikompilasi untuk keperluan studi dan pelestarian budaya.